Internet, sztuczna inteligencja i media społecznościowe sprawiają, że dociera do nas coraz więcej treści, wśród których pojawiają się deepfaki, fake newsy i zmanipulowane wiadomości. Materiały bywają również udostępniane bez wcześniejszego sprawdzenia. Dlatego sam wiarygodny wygląd publikacji nie wystarcza — przed przekazaniem jej dalej warto zweryfikować źródło, autora oraz okoliczności powstania.
W komunikacie rozróżniono trzy rodzaje treści, które mogą wprowadzać odbiorców w błąd:
- dezinformację, czyli fałszywe treści tworzone i rozpowszechniane z zamiarem wyrządzenia szkody,
- malinformację, czyli prawdziwe informacje wykorzystywane w szkodliwy sposób,
- misinformację, czyli nieprawdziwe treści rozpowszechniane bez zamiaru wyrządzenia szkody, powstałe wskutek błędu lub braku rzetelności.
Pierwszym krokiem podczas oceny informacji powinno być zatrzymanie się przed jej udostępnieniem. Pomocne są dwa pytania sformułowane przez Steve’a Buttry’ego: „Jak to wiesz?” oraz „Skąd to wiesz?”. W przypadku sensacyjnych materiałów wskazana jest także zasada dwóch źródeł.
Liczby i materiały wizualne też wymagają sprawdzenia
Dane statystyczne mogą wspierać określony wniosek, ale sama liczba lub wartość procentowa nie przedstawia całego obrazu. Przy analizie badania warto ustalić:
- czego dokładnie dotyczyło,
- jak liczna była grupa badanych,
- jakie pytania zadano,
- kiedy przeprowadzono badanie,
- kto je sfinansował.
Należy też odróżniać korelację od przyczynowości. Dwa zjawiska mogą występować jednocześnie, ale nie oznacza to automatycznie, że jedno jest bezpośrednią przyczyną drugiego.
Przy sprawdzaniu zdjęć i nagrań można zastosować zestaw pytań UGC: czy materiał jest oryginalny, czy przedstawia jedynie kadr, kto go opublikował, kiedy powstał i gdzie został wykonany. W weryfikacji mogą pomóc między innymi wyszukiwanie AI oraz analiza tablic rejestracyjnych, pogody, budynków i architektury widocznej w tle.
Komunikat zwraca również uwagę na bezpieczeństwo kont. Zaleca stosowanie silnych haseł, podwójnego uwierzytelniania i menedżera haseł, a także ostrożność wobec przesyłanych linków. Utrata dostępu do profilu może sprawić, że przejęte konto zostanie wykorzystane do rozpowszechniania fałszywych treści.
Osobnym zagrożeniem są bańki informacyjne. Algorytmy wykorzystują dane o tym, co użytkownik udostępnia, polubia i wyszukuje, a następnie pokazują mu dopasowane materiały. W efekcie różne osoby mogą widzieć inne treści. Według komunikatu szczególnie narażeni są seniorzy i młode osoby, którzy zazwyczaj mają mniejsze doświadczenie w ocenie wiarygodności informacji.